ÁP DỤNG HÌNH PHẠT CHÍNH LÀ PHẠT TIỀN ĐỐI VỚI NGƯỜI PHẠM TỘI ĐẶC BIỆT NGHIÊM TRỌNG

Phạt tiền là một trong những hình phạt được quy định trong Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025 (Sau đây gọi tắt là “Bộ luật Hình sự”). Phạt tiền được áp dụng dưới hai hình thức: Hình phạt chính và hình phạt bổ sung. Đối với hình phạt chính, phạt tiền được áp dụng đối với các người phạm tội ít nghiêm trọng, người phạm tội nghiêm trọng và người phạm tội rất nghiêm trọng xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, môi trường, trật tự công cộng, an toàn công cộng và một số tội phạm khác theo quy định pháp luật. 

 Trong thực tiễn xét xử những năm gần đây, trong một số bản án, tòa án đã áp dụng hình phạt chính là phạt tiền đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng. Việc Tòa án áp dụng pháp luật như vậy có đảm bảo đúng quy định pháp luật hay không? Mời Quý độc giả hãy cùng Công ty Luật Duật Vân tìm hiểu thông qua bài viết dưới đây. 

Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật.

Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật.

Khái niệm về phạt tiền trong Bộ luật Hình sự

Hiện nay, Bộ luật Hình sự không có quy định cụ thể về khái niệm Phạt tiền. Tuy nhiên, Phạt tiền thường được hiểu là một biện pháp cưỡng chế của nhà nước, buộc người phạm tội nộp một khoản tiền vào ngân sách nhà nước với mức tiền do Tòa án quyết định theo quy định pháp luật. 

Mức tiền phạt được quyết định căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm của tội phạm, đồng thời có xét đến tình hình tài sản của người phạm tội, sự biến động của giá cả, nhưng không được thấp hơn 1.000.000 đồng.

Các trường hợp áp dụng phạt tiền là hình phạt chính

Theo quy định tại Điều 35 Bộ luật Hình sự, phạt tiền được áp dụng là hình phạt chính đối với các trường hợp sau đây: 

  • Người phạm tội ít nghiêm trọng, phạm tội nghiêm trọng do Bộ luật Hình sự quy định; 
  • Người phạm tội rất nghiêm trọng xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, môi trường, trật tự công cộng, an toàn công cộng và một số tội phạm khác do Bộ luật Hình sự quy định.

Như vậy, theo quy định pháp luật, người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng không được áp dụng hình phạt chính là hình phạt tiền.

Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật.

Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật.

Thực tiễn xét xử và phân tích pháp lý đối với trường hợp áp dụng hình phạt chính là hình phạt tiền đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng

Thực tiễn xét xử đối với trường hợp áp dụng hình phạt chính là hình phạt tiền đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng

Bộ luật Hình sự quy định rõ giới hạn áp dụng các loại hình phạt, trong đó phạt tiền là hình phạt chính chỉ được áp dụng đối với các tội phạm ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, hoặc một số tội rất nghiêm trọng xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, môi trường, trật tự công cộng, an toàn công cộng. Tuy nhiên, thực tiễn xét xử những năm gần đây cho thấy, trong một số bản án Tòa án đã áp dụng hình phạt chính là phạt tiền đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, gây ra tranh cãi và dư luận xã hội. Điển hình như vụ án buôn lậu gần 200 lít xăng giả xảy ra tại Đồng Nai. 

Trong vụ án đường dây buôn lậu gần 200 triệu lít xăng giả, các bị cáo bị Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Nai truy tố về tội “Buôn lậu” theo quy định tại khoản 4 Điều 188 Bộ luật Hình sự – đây là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng (có khung hình phạt từ 15 năm tù đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình). Tuy nhiên, Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai (Tòa án cấp sơ thẩm) và Tòa án nhân dân Cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh (Tòa án cấp phúc thẩm) đã quyết định áp dụng hình phạt chính là phạt tiền đối với một số bị cáo.

Không đồng ý với quyết định xử phạt nêu trên, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Tối cao đã kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, đề nghị Hội đồng Giám đốc thẩm Tòa án nhân dân Tối cao xét xử theo hướng hủy một phần bản án phúc thẩm của Tòa án nhân dân Cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh và hủy một phần bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai. Từ đó không áp dụng hình phạt chính là phạt tiền đối với 10 bị cáo vì cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm áp dụng xử phạt dưới khung của khoản 4 Điều 188 Bộ luật Hình sự, chuyển từ hình phạt tù sang hình phạt chính là phạt tiền đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là vi phạm nghiêm trọng quy định pháp luật.

Ngoài ra, kháng nghị giám đốc thẩm còn nêu 10 bị cáo đều phạm tội đặc biệt nghiêm trọng không đủ điều kiện áp dụng hình phạt chính là phạt tiền. Đồng thời, 10 bị cáo này cũng không đủ điều kiện áp dụng Điều 54 Bộ luật Hình sự. 

Hội đồng Giám đốc thẩm Tòa án nhân dân Tối cao đã ban hành Quyết định Giám đốc thẩm hủy một phần bản án phúc thẩm của Tòa án nhân dân Cấp cao tại TPHCM, và bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai đối với hình phạt của các bị cáo. Quyết định Giám đốc thẩm nêu rõ, các bị cáo có hành vi đồng phạm giúp sức thông qua việc buôn bán xăng nhập lậu. Trong đó có 06 bị cáo phạm tội buôn lậu quy định tại khoản 4 Điều 188 Bộ luật Hình sự, có khung hình phạt từ 12 – 20 năm tù, là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, nhưng Tòa án nhân dân cấp sơ thẩm áp dụng để xử phạt tiền là sai lầm trong việc áp dụng luật.

Phân tích pháp lý đối với trường hợp áp dụng hình phạt chính là hình phạt tiền đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng

Theo quy định tại Điều 35 Bộ luật Hình sự, phạt tiền không được áp dụng là hình phạt chính đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Hiện nay, một số Tòa án có quan điểm cho rằng vẫn có ngoại lệ của Điều 35 nếu người phạm tội đủ điều kiện áp dụng Điều 54 Bộ luật Hình sự, tức được xử dưới khung hình phạt và có thể phạt tiền. 

Theo đó, điều kiện để áp dụng Điều 54 như sau: Người phạm tội có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ quy định tại Khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự hoặc người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể. Do đó, trong trường hợp này, Tòa án vẫn áp dụng hình phạt chính là phạt tiền đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng.

Hiện nay, vẫn chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể đối với trường hợp áp dụng hình phạt chính là phạt tiền đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, do đó, việc áp dụng pháp luật của các Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng chưa có sự thống nhất. 

Tuy nhiên, thực tế, người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng là người thực hiện hành vi có tính chất và mức nguy hiểm đặc biệt lớn cho xã hội, vậy việc áp dụng hình phạt chính là phạt tiền đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng có thực sự phù hợp hay không? Việc này phụ thuộc vào cán cân công lý, người cầm cân nảy mực xem xét, đánh giá tính chất và mức độ hành vi phạm tội nhằm ban hành một bản án với mức hình phạt phù hợp, vừa đủ tính răn đe, giáo dục, phòng ngừa chung vừa gây dựng lòng tin vào sự nghiêm minh và công bằng trong hoạt động xét xử. 

Như vậy, để pháp luật có sự thống nhất và nghiêm minh, các nhà làm luật cần ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể đối với việc áp dụng phạt tiền là hình phạt chính trong trường hợp người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, đồng thời đặt ra những điều kiện nhất định để áp dụng.

Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật.

Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật sư. Luật.

LIÊN HỆ

Nếu quý khách hàng đang có nhu cầu tìm kiếm Luật sư tố tụng giỏi tại Thành phố Hồ Chí Minh hoặc Luật sư chuyên về hình sự, đừng ngại liên hệ với đội ngũ Luật sư của Công ty Luật Duật Vân để được hỗ trợ nhanh chóng, kịp thời theo thông tin liên hệ sau:

CÔNG TY LUẬT TNHH DUẬT VÂN