Trong thực tiễn giải quyết tranh chấp đất đai, một trong những vấn đề thường gây nhiều tranh cãi là cách xác định án phí dân sự sơ thẩm. Đặc biệt, trong các vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất, dù Tòa án đã tiến hành định giá đất nhưng việc áp dụng án phí có giá ngạch hay không có giá ngạch lại không phải lúc nào cũng giống nhau.
Hiện nay, nhiều người cho rằng:
- Chỉ cần Tòa án định giá đất thì phải chịu án phí có giá ngạch;
- Hoặc cứ tranh chấp đất đai là phải tính án phí theo giá trị quyền sử dụng đất.
Tuy nhiên, quy định pháp luật và thực tiễn xét xử không hoàn toàn như vậy.
Bài viết dưới đây của Công ty Luật Duật Vân sẽ giúp bạn hiểu rõ khi nào tranh chấp quyền sử dụng đất phải chịu án phí có giá ngạch và khi nào chỉ phải chịu án phí không có giá ngạch.
Án phí có giá ngạch và không có giá ngạch khác nhau thế nào?
Đây là nội dung rất quan trọng trong tố tụng dân sự.
Án phí không có giá ngạch
Là mức án phí cố định, không phụ thuộc giá trị tài sản tranh chấp. Hiện nay, án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch thường là: 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) đối với vụ án dân sự sơ thẩm thông thường.
Án phí có giá ngạch
Là án phí được tính theo giá trị tài sản hoặc phần tài sản mà đương sự được hưởng. Giá trị tài sản càng lớn thì án phí càng cao.
Trong các vụ tranh chấp đất đai, số tiền án phí có thể lên đến hàng chục hoặc hàng trăm triệu đồng. Do đó, việc xác định đúng loại án phí có ý nghĩa rất quan trọng đối với đương sự.
Quy định pháp luật về án phí trong tranh chấp quyền sử dụng đất
Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 quy định riêng về án phí đối với tranh chấp quyền sử dụng đất.
Tuy nhiên, việc áp dụng sẽ phụ thuộc vào bản chất của tranh chấp.
Trường hợp tranh chấp toàn bộ thửa đất
Theo điểm a khoản 2 Điều 27 Nghị quyết 326: Nếu Tòa án chỉ xem xét quyền sử dụng đất thuộc về ai mà không xem xét giá trị tài sản thì đương sự phải chịu án phí không có giá ngạch.
Điều này có nghĩa:
- Các bên tranh chấp toàn bộ thửa đất;
- Tòa án chỉ xác định ai là người có quyền sử dụng hợp pháp;
- Không phân chia theo tỷ lệ;
- Không xác định giá trị phần đất mỗi bên được hưởng.
Khi đó:
Đương sự chỉ phải chịu án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch.
Vì sao dù có định giá đất vẫn không áp dụng án phí có giá ngạch?
Đây là điểm nhiều người thường nhầm lẫn.
Trong thực tế, Tòa án thường vẫn tiến hành:
- Định giá đất;
- Xem xét hiện trạng;
- Đo đạc thửa đất.
Tuy nhiên:
Việc định giá chỉ nhằm phục vụ quá trình giải quyết vụ án chứ không phải căn cứ xác định quyền lợi theo giá trị tài sản.
Nếu Tòa án chỉ xác định:
- Đất thuộc về nguyên đơn;
- Hoặc thuộc về bị đơn;
thì:
Không phát sinh việc chia tài sản theo giá trị.
Do đó:
Không áp dụng án phí có giá ngạch.
Ví dụ:
- Ông A và ông B tranh chấp toàn bộ thửa đất 500m²;
- Cả hai đều cho rằng mình là chủ sử dụng hợp pháp;
- Tòa án xác định toàn bộ đất thuộc ông A.
Trong trường hợp này:
- Dù Tòa án có định giá đất 5 tỷ đồng;
- Thì đây vẫn là tranh chấp quyền sử dụng đất không có giá ngạch.
Trường hợp tranh chấp một phần thửa đất
Đây là trường hợp khác hoàn toàn.
Theo điểm b khoản 2 Điều 27 Nghị quyết 326:
Nếu Tòa án phải xác định giá trị tài sản hoặc xác định quyền sử dụng đất theo phần thì đương sự phải chịu án phí có giá ngạch.
Điều này áp dụng khi:
- Tranh chấp ranh giới đất;
- Tranh chấp phần đất bị lấn chiếm;
- Tranh chấp chia một phần diện tích;
- Tranh chấp quyền sử dụng đất theo tỷ lệ.
Khi đó:
- Tòa án phải xác định diện tích tranh chấp;
- Xác định giá trị phần đất;
- Xác định phần quyền sử dụng của từng bên.
Do đó:
Đương sự phải chịu án phí có giá ngạch theo phần giá trị được hưởng.
Ví dụ:
- Ông A cho rằng ông B lấn chiếm 100m² đất;
- Tòa án xác định 100m² này thuộc ông A;
- Giá trị phần đất tranh chấp là 1 tỷ đồng.
Khi đó:
Án phí sẽ được tính theo giá trị phần đất tranh chấp.
Đây là tranh chấp có giá ngạch.
Vì sao cần phân biệt hai trường hợp này?
Việc xác định đúng loại án phí giúp:
- Áp dụng pháp luật thống nhất;
- Bảo đảm quyền lợi của đương sự;
- Tránh tính sai án phí;
- Hạn chế khiếu nại, kháng cáo.
Trong thực tế, nhiều vụ án bị sửa hoặc kháng cáo chỉ vì xác định sai nghĩa vụ án phí.
Những sai lầm thường gặp trong tranh chấp đất đai
Nhiều người nhầm rằng:
- Đất có giá trị lớn thì chắc chắn án phí cao;
- Tòa án định giá đất thì mặc nhiên áp dụng án phí có giá ngạch.
Tuy nhiên, điều quan trọng không phải giá trị đất mà là:
Tòa án có xác định quyền sử dụng đất theo phần hay không.
Đây mới là căn cứ quyết định việc áp dụng án phí có giá ngạch hay không có giá ngạch.
Vai trò của Luật sự tranh chấp đất đai trong việc xác định án phí
Các vụ án đất đai thường có tính chất phức tạp và giá trị lớn. Một Luật sư tranh chấp đất đai có thể hỗ trợ khách hàng:
Đánh giá bản chất tranh chấp
Luật sư sẽ xác định:
- Tranh chấp toàn bộ hay một phần thửa đất;
- Có phải xác định giá trị theo phần hay không;
- Khả năng phát sinh án phí có giá ngạch.
Tư vấn nghĩa vụ tài chính
Nhiều khách hàng không lường trước được chi phí án phí trong vụ án đất đai.
Luật sư dân sự giỏi sẽ giúp khách hàng:
- Dự kiến mức án phí;
- Xác định rủi ro tài chính;
- Hạn chế các yêu cầu không cần thiết.
Tham gia tố tụng tại Toà án
Luật sư tố tụng dân sự sẽ:
- Thu thập chứng cứ;
- Tham gia đo đạc, định giá;
- Tranh tụng về quyền sử dụng đất;
- Bảo vệ quyền lợi khách hàng.
Một số lưu ý quan trọng khi khởi kiện tranh chấp đất đai
Nếu phát sinh tranh chấp quyền sử dụng đất, người dân nên lưu ý:
- Xác định rõ phạm vi tranh chấp;
- Chuẩn bị hồ sơ pháp lý nhà đất đầy đủ;
- Thu thập chứng cứ về quá trình sử dụng đất;
- Kiểm tra trước nghĩa vụ án phí;
- Tham khảo ý kiến luật sư trước khi khởi kiện.
Đặc biệt, trong các vụ tranh chấp ranh giới hoặc lấn chiếm đất, việc xác định phần diện tích tranh chấp có ý nghĩa rất quan trọng đối với án phí.
Kết luận
Theo quy định hiện hành:
- Nếu các bên tranh chấp toàn bộ thửa đất và Tòa án chỉ xác định quyền sử dụng đất thuộc về ai thì đương sự chịu án phí không có giá ngạch;
- Nếu tranh chấp một phần thửa đất hoặc Tòa án phải xác định quyền sử dụng đất theo phần thì đương sự phải chịu án phí có giá ngạch theo giá trị phần được hưởng.
Do tranh chấp đất đai thường có giá trị lớn và liên quan nhiều quy định pháp luật phức tạp, người dân nên chủ động liên hệ Luật sư giải quyết tranh chấp dân sự để được hỗ trợ và bảo vệ tốt nhất quyền lợi hợp pháp của mình.
LIÊN HỆ
Nếu quý khách hàng đang có nhu cầu tìm kiếm Luật sư dân sự giỏi hoặc Luật sư tranh chấp dân sự giỏi tại Thành phố Hồ Chí Minh, đừng ngại liên hệ với đội ngũ Luật sư của Công ty Luật Duật Vân để được hỗ trợ nhanh chóng, kịp thời theo thông tin liên hệ sau:
CÔNG TY LUẬT TNHH DUẬT VÂN
- Địa chỉ: 102 Đường số 17, Khu phố 5, phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh
- Số điện thoại: 0909.45.54.54
- Website: https://luatduatvan.vn
- Email: duatvanlawfirm.co@gmail.com
- Fanpage: Công ty Luật Duật Vân
