LUẬT SƯ DÂN SỰ GIỎI: TRANH CHẤP XÁC ĐỊNH CHA, MẸ CHO CON CHƯA THÀNH NIÊN CÓ PHẢI NỘP ÁN PHÍ KHÔNG?

Trong thực tiễn giải quyết các vụ án hôn nhân và gia đình, tranh chấp xác định cha, mẹ cho con là một trong những dạng tranh chấp đặc biệt quan trọng vì liên quan trực tiếp đến quyền nhân thân, quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo vệ của trẻ em.

Tuy nhiên, hiện nay nhiều người vẫn chưa hiểu rõ:

  • Ai được miễn án phí trong vụ án xác định cha, mẹ cho con? 
  • Chỉ người khởi kiện được miễn hay tất cả đương sự đều được miễn? 
  • Có phải nộp tạm ứng án phí khi khởi kiện hay không? 

Đây là vấn đề từng có nhiều cách áp dụng khác nhau trong thực tiễn cho đến khi Hội đồng Thẩm phán TANDTC ban hành Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP để hướng dẫn thống nhất.

Bài viết dưới đây của Công ty Luật Duật Vân sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định mới nhất liên quan đến án phí trong tranh chấp xác định cha, mẹ cho con.

Tranh chấp xác định cha, mẹ cho con là gì?

Đây là tranh chấp phát sinh khi:

  • Có yêu cầu xác định một người là cha hoặc mẹ của con; 
  • Hoặc có tranh chấp về việc công nhận quan hệ cha mẹ con. 

Các trường hợp phổ biến gồm:

  • Người mẹ yêu cầu xác định cha cho con; 
  • Người cha yêu cầu nhận con; 
  • Tranh chấp về kết quả giám định ADN; 
  • Tranh chấp quyền nuôi dưỡng sau khi xác định cha mẹ con; 
  • Xác định cha, mẹ cho con ngoài giá thú. 

Đây là dạng vụ án vừa mang tính pháp lý vừa mang tính nhân đạo, liên quan trực tiếp đến quyền trẻ em theo quy định pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế.

Quy định về miễn án phí theo Nghị quyết 326

Theo điểm b khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14: Người yêu cầu cấp dưỡng, xin xác định cha, mẹ cho con chưa thành niên hoặc con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự được miễn nộp tiền tạm ứng án phí và án phí.

Nếu chỉ đọc quy định này, nhiều người hiểu rằng: Chỉ người có yêu cầu khởi kiện mới được miễn án phí.

Tuy nhiên, trong thực tế áp dụng đã phát sinh nhiều vướng mắc.

Hướng dẫn mới nhất của Hội đồng Thẩm phán TANDTC

Để thống nhất áp dụng pháp luật, khoản 1 Điều 11 Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP đã hướng dẫn: Đương sự không phải chịu án phí trong vụ án tranh chấp xác định cha, mẹ cho con chưa thành niên hoặc con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự.

Điều này có ý nghĩa rất quan trọng.

Không chỉ người khởi kiện mà tất cả đương sự đều được miễn án phí

Theo hướng dẫn mới:

  • Nguyên đơn được miễn án phí; 
  • Bị đơn cũng không phải chịu án phí; 
  • Các đương sự khác liên quan cũng không phải chịu án phí nếu vụ án thuộc trường hợp nêu trên.

Đồng thời:

Các đương sự cũng không phải nộp tiền tạm ứng án phí.

Đây là điểm mới quan trọng nhằm bảo vệ tốt hơn quyền lợi của trẻ em và người yếu thế trong xã hội.

Vì sao pháp luật miễn án phí trong các vụ án này?

Việc xác định cha, mẹ cho con không đơn thuần là tranh chấp tài sản hay quyền dân sự thông thường.

Đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến:

  • Quyền được khai sinh; 
  • Quyền được nhận cha mẹ; 
  • Quyền được chăm sóc, cấp dưỡng; 
  • Quyền nhân thân cơ bản của trẻ em; 
  • Quyền đại diện hợp pháp cho người mất năng lực hành vi dân sự. 

Do đó, Nhà nước ưu tiên bảo vệ các đối tượng yếu thế bằng cách:

  • Miễn án phí; 
  • Miễn tạm ứng án phí; 
  • Tạo điều kiện thuận lợi cho việc khởi kiện và bảo vệ quyền lợi. 

Đây cũng là tinh thần phù hợp với nguyên tắc bảo vệ trẻ em theo pháp luật Việt Nam.

Những trường hợp nào được áp dụng miễn án phí?

Hiện nay, việc miễn án phí áp dụng đối với:

Xác định cha, mẹ cho con chưa thành niên

Bao gồm:

  • Con dưới 18 tuổi; 
  • Trẻ em chưa xác định được cha hoặc mẹ; 
  • Tranh chấp nhận cha, mẹ cho con. 

Xác định cha, mẹ cho người đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự

Ví dụ:

  • Người bị bệnh tâm thần; 
  • Người mất khả năng nhận thức, làm chủ hành vi; 
  • Người được Tòa án tuyên mất năng lực hành vi dân sự. 

Đây là những đối tượng cần được pháp luật bảo vệ đặc biệt.

Những loại chi phí nào được miễn?

Trong các vụ án thuộc trường hợp trên, đương sự được miễn:

  • Tiền tạm ứng án phí; 
  • Án phí dân sự sơ thẩm; 
  • Án phí phúc thẩm (nếu thuộc trường hợp tương ứng theo quy định). 

Điều này giúp giảm gánh nặng tài chính cho người tham gia tố tụng.

Có cần giám định ADN trong vụ án xác định cha mẹ con không?

Trong nhiều vụ án, giám định ADN là chứng cứ quan trọng nhất.

Tuy nhiên:

  • Không phải mọi vụ án đều bắt buộc giám định ADN; 
  • Tòa án có thể xem xét nhiều loại chứng cứ khác nhau. 

Ví dụ:

  • Thư từ, hình ảnh; 
  • Tin nhắn; 
  • Quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng; 
  • Lời khai của các bên; 
  • Giấy tờ bệnh viện. 

Tuy nhiên, trên thực tế:

Giám định ADN thường là chứng cứ có giá trị chứng minh cao nhất.

Những khó khăn thường gặp trong tranh chấp xác định cha, mẹ cho con

Các vụ án này thường nhạy cảm và phức tạp vì:

  • Liên quan đến bí mật đời tư; 
  • Các bên không hợp tác giám định ADN; 
  • Có tranh chấp về quyền nuôi con; 
  • Có yếu tố hôn nhân ngoài giá thú; 
  • Phát sinh tranh chấp cấp dưỡng. 

Ngoài ra, nhiều trường hợp người dân không hiểu rõ quy trình tố tụng nên dễ kéo dài thời gian giải quyết.

Đây là lý do nhiều người tìm đến Luật sư dân sự giỏi hoặc Luật sư tố tụng dân sự để được hỗ trợ.

Vai trò của Luật sư tố tụng dân sự trong vụ án xác định cha mẹ con

Một Luật sư tố tụng dân sự có thể hỗ trợ:

Tư vấn thủ tục khởi kiện

Luật sư sẽ hướng dẫn:

  • Soạn đơn khởi kiện; 
  • Chuẩn bị hồ sơ;
  • Xác định Tòa án có thẩm quyền; 
  • Thu thập chứng cứ. 

Hỗ trợ chứng minh quan hệ cha mẹ con

Đây là bước rất quan trọng trong vụ án.

Luật sư giải quyết tranh chấp dân sự sẽ:

  • Đánh giá chứng cứ hiện có; 
  • Hỗ trợ đề nghị giám định ADN; 
  • Thu thập tài liệu liên quan. 

Bảo vệ quyền lợi của trẻ em

Mục tiêu quan trọng nhất trong các vụ án này là:

  • Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em; 
  • Bảo đảm quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng và cấp dưỡng. 

Một số lưu ý quan trọng khi khởi kiện xác định cha, mẹ cho con

Nếu có nhu cầu khởi kiện, người dân nên lưu ý:

  • Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ nhân thân; 
  • Thu thập chứng cứ chứng minh quan hệ cha mẹ con; 
  • Xác định đúng Tòa án có thẩm quyền; 
  • Hiểu rõ quyền được miễn án phí; 
  • Chủ động tham khảo ý kiến luật sư. 

Ngoài ra, cần bảo đảm việc giải quyết vụ án không làm ảnh hưởng tâm lý và quyền lợi của trẻ em.

Kết luận

Theo hướng dẫn mới nhất tại Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP: Trong vụ án tranh chấp xác định cha, mẹ cho con chưa thành niên hoặc con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự, tất cả đương sự đều không phải chịu án phí và cũng không phải nộp tiền tạm ứng án phí.

Đây là quy định mang tính nhân văn, phù hợp với nguyên tắc bảo vệ trẻ em và người yếu thế trong xã hội.

Do các vụ án xác định cha mẹ con thường nhạy cảm và có nhiều vấn đề pháp lý phức tạp, người dân nên chủ động liên hệ Luật sư giải quyết tranh chấp dân sự để được hỗ trợ và bảo vệ tốt nhất quyền lợi hợp pháp của mình.

LIÊN HỆ

Nếu quý khách hàng đang có nhu cầu tìm kiếm Luật sư dân sự giỏi hoặc Luật sư tranh chấp dân sự giỏi tại Thành phố Hồ Chí Minh, đừng ngại liên hệ với đội ngũ Luật sư của Công ty Luật Duật Vân để được hỗ trợ nhanh chóng, kịp thời theo thông tin liên hệ sau:

CÔNG TY LUẬT TNHH DUẬT VÂN