Tội buôn lậu là một trong những tội phạm xâm phạm nghiêm trọng đến trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước, đặc biệt trong lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hóa qua biên giới. Hành vi này không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn làm rối loạn thị trường, ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Trong thực tiễn tố tụng, việc xác định chính xác các dấu hiệu cấu thành tội phạm là căn cứ quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Đồng thời, khi phát sinh các vấn đề pháp lý phức tạp, việc tìm đến Luật sư giỏi Hình sự tại Thành phố Hồ Chí Minh để được tư vấn và bào chữa là nhu cầu thực tế của nhiều cá nhân, doanh nghiệp.
Theo quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành, để xác định một hành vi có cấu thành tội buôn lậu hay không cần xem xét đầy đủ 04 yếu tố cấu thành tội phạm gồm: Khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan của tội phạm.
1. Khách thể của tội buôn lậu
Khách thể của tội buôn lậu là trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước trong lĩnh vực xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa, tiền tệ, kim khí quý, đá quý và các vật phẩm khác qua biên giới.
Hành vi buôn lậu làm ảnh hưởng trực tiếp đến:
- Chính sách quản lý ngoại thương
- Chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu
- Hoạt động kiểm soát hải quan và quản lý thị trường
- Môi trường cạnh tranh lành mạnh trong kinh doanh
2. Mặt khách quan của tội buôn lậu
Mặt khách quan của tội phạm thể hiện qua hành vi buôn bán trái phép qua biên giới hoặc qua khu vực cửa khẩu nhằm trốn tránh sự kiểm soát của cơ quan có thẩm quyền.
Các dấu hiệu pháp lý cơ bản gồm:
- Có hành vi vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới;
- Không làm thủ tục hải quan hoặc khai báo gian dối khi làm thủ tục hải quan để thông quan hàng hoá;
- Che giấu hàng hóa nhằm trốn thuế hoặc tránh kiểm tra;
- Giá trị hàng hóa đạt mức định lượng truy cứu trách nhiệm hình sự theo luật định.
Ngoài ra, tội buôn lậu còn có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức như:
- Lợi dụng chính sách tạm nhập tái xuất;
- Giả mạo hồ sơ xuất nhập khẩu;
- Vận chuyển qua đường mòn, lối mở biên giới.
3. Chủ thể của tội buôn lậu
Chủ thể của tội buôn lậu bao gồm cá nhân hoặc pháp nhân thương mại có năng lực chịu trách nhiệm hình sự, từ đủ 16 tuổi trở lên.
Chủ thể có thể là:
- Người từ đủ 16 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự.
- Pháp nhân thương mại (doanh nghiệp hoặc tổ chức).
4. Mặt chủ quan của tội buôn lậu
Tội buôn lậu được thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp. Người thực hiện hành vi buôn lậu nhận thức rõ được hành vi của mình là hành vi nguy hiểm cho xã hội, trái pháp luật và cũng thấy trước được hậu quả thiệt hại cho xã hội do hành vi phạm tội đó gây ra nhưng vẫn cố ý thực hiện và mong muốn hậu quả thiệt hại đó xảy ra.
Động cơ không phải là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm của Tội buôn lậu. Mục đích của người phạm tội là nhằm tìm kiếm lợi nhuận.
5. Hình phạt đối với tội lậu
5.1. Mức phạt đối với cá nhân
Khung 1:
Người nào buôn bán qua biên giới hoặc từ khu phi thuế quan vào nội địa hoặc ngược lại trái pháp luật hàng hóa, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc dưới 100.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
- Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi buôn lậu hoặc tại một trong các điều 189, 190, 191, 192, 193, 194, 195, 196 và 200 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025) hoặc đã bị kết án về một trong các tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
- Vật phạm pháp là di vật, cổ vật.
Khung 2:
Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:
- Có tổ chức;
- Có tính chất chuyên nghiệp;
- Vật phạm pháp trị giá từ 300.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
- Thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
- Vật phạm pháp là bảo vật quốc gia;
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
- Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;
- Phạm tội 02 lần trở lên;
- Tái phạm nguy hiểm.
Khung 3:
Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 1.500.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
- Vật phạm pháp trị giá từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;
- Thu lợi bất chính từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng.
Khung 4:
Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm:
- Vật phạm pháp trị giá 1.000.000.000 đồng trở lên;
- Thu lợi bất chính 1.000.000.000 đồng trở lên;
- Lợi dụng chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh hoặc hoàn cảnh đặc biệt khó khăn khác.
Hình phạt bổ sung
Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
5.2. Mức phạt đối với pháp nhân thương mại
Pháp nhân thương mại phạm tội buôn lậu thì bị phạt như sau:
Phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng nếu phạm tội mà thuộc một trong các trường hợp sau đây:
- Hàng hóa, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng;
- Hàng hóa trị giá dưới 200.000.000 đồng nhưng là di vật, cổ vật;
- Hàng hóa, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi buôn lậu hoặc tại một trong các điều 189, 190, 191, 192, 193, 194, 195, 196 và 200 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) hoặc đã bị kết án về một trong các tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
Phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c, d, đ, h và i khoản 2 Điều 188 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025).
Phạt tiền từ 3.000.000.000 đồng đến 7.000.000.000 đồng nếu phạm tội thuộc trường hợp quy định sau:
- Vật phạm pháp trị giá từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;
- Thu lợi bất chính từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng.
Phạt tiền từ 7.000.000.000 đồng đến 15.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau:
- Vật phạm pháp trị giá 1.000.000.000 đồng trở lên;
- Thu lợi bất chính 1.000.000.000 đồng trở lên;
- Lợi dụng chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh hoặc hoàn cảnh đặc biệt khó khăn khác.
Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại Điều 79 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn;
Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.
6. Một số vụ án buôn lậu tại Việt Nam
Để hình dung rõ hơn về tính chất nguy hiểm của tội danh này, dưới đây là một số vụ án đã được đưa ra xét xử:
6.1. Vụ án buôn lậu xăng dầu liên quan đến Công ty TNHH Vận tải Xăng dầu Saigon Transco và 53 bị can
Vụ án buôn lậu xăng dầu liên quan đến Công ty TNHH Vận tải Xăng dầu Saigon Transco, trong đó cơ quan tiến hành tố tụng đã khởi tố 53 bị can về các hành vi buôn lậu và các tội danh liên quan.
Từ tháng 3/2022 đến tháng 1/2024, ông Lê Tấn Hòa (chủ sở hữu Công ty Saigon Transco) cùng các nhân viên và đồng phạm đã thực hiện 90 chuyến cấp dầu tạm nhập tái xuất, mua trái phép 1,717 triệu lít dầu trị giá 29,9 tỷ đồng, bán được 34,7 tỷ đồng, hưởng lợi 4,7 tỷ đồng. Bị cáo Hòa là chủ mưu, chỉ đạo toàn bộ hoạt động phạm tội, các bị cáo khác là đồng phạm giúp sức.
Nhóm thuyền trưởng, máy trưởng, thuyền viên (31 bị cáo) thực hiện việc giữ dầu mua trái phép, bơm vào khoang bí mật và vận chuyển về kho 30 Đào Trí để tiêu thụ. Nhóm công ty đại lý môi giới xăng dầu biết hành vi nhưng không giám sát, tạo điều kiện cho Hòa và đồng phạm hưởng lợi.
Hành vi phạm tội trong vụ án này không chỉ gây thiệt hại lớn cho ngân sách Nhà nước mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến cơ chế điều hành thị trường xăng dầu và môi trường cạnh tranh trong lĩnh vực kinh doanh năng lượng.
6.2. Vụ án buôn lậu hơn 200 lít xăng dầu (Chuyên án 920G)
Đây là vụ án buôn lậu xăng dầu có quy mô đặc biệt lớn xảy ra tại nhiều tỉnh, thành khu vực phía Nam. Bằng thủ đoạn sử dụng tàu biển vận chuyển xăng từ nước ngoài vào vùng biển Việt Nam rồi tiến hành sang chiết và phân phối trong nội địa, đường dây này đã tiêu thụ một lượng xăng dầu đặc biệt lớn.
Theo hồ sơ, từ tháng 3/2020 đến tháng 2/2021, nhóm Phan Thanh Hữu và Đào Ngọc Viễn đã dùng tàu Pacific Ocean (trọng tải 3.000 tấn), Western Sea (5.000 tấn) vận chuyển 48 chuyến xăng lậu với tổng cộng hơn 198 triệu lít, trị giá hơn 2.596 tỷ đồng về Việt Nam. Trong đó, nhóm này đã tiêu thụ hơn 197 triệu lít, thu lợi hàng trăm tỷ đồng, riêng Hữu hưởng hơn 156 tỷ.
Ngoài việc hợp tác với Hữu, cuối năm 2020, Viễn cùng Nguyễn Minh Đức và Phạm Hùng Cường (đang bỏ trốn) góp 19,3 tỷ đồng mua hai tàu biển Khánh Hòa 01 và Khánh Hòa 03 để chở xăng lậu. Sau khi tàu Pacific Ocean của Viễn chở về vùng biển Khánh Hòa, xăng sẽ được sang qua hai tàu trên, đưa vào cảng Bắc Vân Phong chở đi tiêu thụ tại Khánh Hòa và các tỉnh Nam Trung bộ. Từ tháng 2 đến tháng 4/2021, nhóm Viễn, Đức và Cường đã buôn lậu 3 chuyến, tương đương 5,7 triệu lít, trị giá gần 98 tỷ đồng.
Cơ quan điều tra xác định tổng lượng xăng dầu buôn lậu lên đến hàng trăm triệu lít, gây thất thu ngân sách Nhà nước số tiền rất lớn, đồng thời làm rối loạn thị trường kinh doanh xăng dầu trong nước. Vụ án thể hiện rõ tính chất có tổ chức, phân công vai trò chặt chẽ giữa các đối tượng từ khâu vận chuyển, hợp thức hóa chứng từ đến tiêu thụ hàng hóa.
6.3. Vụ buôn lậu vàng từ biên giới về Việt Nam tiêu thụ
Hoạt động buôn lậu vàng từ biên giới vào Việt Nam trong thời gian qua diễn biến phức tạp và có xu hướng gia tăng. Các đối tượng thường lợi dụng sự chênh lệch giá vàng giữa các quốc gia để thu lợi bất chính, bằng cách tổ chức vận chuyển trái phép vàng thỏi qua các đường mòn, lối mở khu vực biên giới hoặc thông qua các tuyến đường thủy nhằm tránh sự kiểm soát của lực lượng chức năng.
Theo kết quả điều tra, đường dây thứ nhất do bị can Nguyễn Minh Trí tổ chức buôn lậu qua khu vực biên giới tỉnh Long An (nay thuộc địa bàn tỉnh Tây Ninh) với tổng khối lượng 77 kg vàng, trị giá khoảng 172 tỷ đồng. Cụ thể, từ ngày 06/12/2024 đến ngày 17/12/2024, Nguyễn Minh Trí đã mua số vàng trên tại Campuchia, sau đó giao cho các bị can Nguyễn Văn Sang và Cao Văn Chức tổ chức vận chuyển về Thành phố Hồ Chí Minh để tiêu thụ. Trong số này, 29 kg vàng (trị giá khoảng 64 tỷ đồng) được bán cho bị can Nguyễn Chí Khoa, còn 48 kg vàng (trị giá khoảng 107 tỷ đồng) được bán cho bị can Phạm Ngọc Thắng.
Đường dây thứ hai do bị can Nguyễn Hoàng Sa cầm đầu, tổ chức buôn lậu qua khu vực biên giới tỉnh An Giang với tổng khối lượng 36 kg vàng, trị giá gần 80 tỷ đồng. Trong các ngày 11, 14, 16 và 17/12/2024, đối tượng này đã tổ chức 05 chuyến vận chuyển vàng từ Campuchia về Việt Nam. Trong đó, 04 chuyến vận chuyển trót lọt với tổng khối lượng 24 kg vàng; riêng chuyến vận chuyển ngày 17/12/2024 bị lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ khi các đối tượng đang vận chuyển 12 kg vàng vào nội địa để tiêu thụ. Lực lượng chức năng đã thu giữ số lượng lớn vàng được cất giấu tinh vi trong phương tiện vận tải hoặc hành lý cá nhân. Hành vi buôn lậu kim khí quý không chỉ gây ảnh hưởng đến thị trường vàng trong nước mà còn tác động đến chính sách quản lý tiền tệ và ổn định tài chính quốc gia.
7. Kết luận
Việc xác định đúng 4 yếu tố cấu thành tội phạm của tội buôn lậu có ý nghĩa quan trọng trong hoạt động điều tra, truy tố và xét xử. Đồng thời, đây cũng là cơ sở pháp lý để phân biệt tội buôn lậu với các tội danh khác như vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới hoặc trốn thuế.
Trong bối cảnh các vụ án kinh tế ngày càng phức tạp, việc đồng hành cùng Luật sư giỏi hình sự tại Thành phố Hồ Chí Minh sẽ giúp cá nhân, doanh nghiệp xây dựng chiến lược pháp lý phù hợp, giảm thiểu rủi ro và bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp.
LIÊN HỆ
Nếu quý khách hàng đang có nhu cầu tìm kiếm Luật sư hình sự giỏi tại Thành phố Hồ Chí Minh hoặc Luật sư tố tụng giỏi tại Thành phố Hồ Chí Minh, đừng ngại liên hệ với đội ngũ Luật sư của Công ty Luật Duật Vân để được hỗ trợ nhanh chóng, kịp thời theo thông tin liên hệ sau:
CÔNG TY LUẬT TNHH DUẬT VÂN
- Địa chỉ: 102 Đường số 17, Khu phố 5, phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh
- Số điện thoại: 0909.45.54.54
- Website: Công ty Luật Duật Vân
- Email: duatvanlawfirm.co@gmail.com
- Fanpage: Công ty Luật Duật Vân
