LUẬT SƯ GIỎI HÌNH SỰ: HẾT THỜI HẠN CHẤP HÀNH ÁN TÙ NHƯNG VẪN ĐANG BẮT BUỘC CHỮA BỆNH THÌ GIẢI QUYẾT THẾ NÀO?

Trong thực tiễn thi hành án hình sự, có nhiều trường hợp người đang chấp hành hình phạt tù phát sinh bệnh lý tâm thần hoặc bệnh khác đến mức mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi. Khi đó, Tòa án có thể áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Tuy nhiên, một trong những vấn đề thường phát sinh vướng mắc là trường hợp người bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh đã hết thời hạn chấp hành án phạt tù nhưng vẫn chưa khỏi bệnh thì Tòa án sẽ giải quyết như thế nào.

Đây là vấn đề rất quan trọng bởi liên quan trực tiếp đến quyền tự do thân thể, việc thi hành án hình sự và trình tự áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.

Theo giải đáp của Tòa án nhân dân tối cao tại Công văn 250/TANDTC-PC ngày 28/4/2026, trường hợp người đang chấp hành hình phạt tù bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh mà đến thời điểm hết thời hạn chấp hành án vẫn chưa khỏi bệnh thì Tòa án sẽ ra quyết định đình chỉ biện pháp bắt buộc chữa bệnh.

Theo khoản 3 Điều 49 Bộ luật Hình sự, đối với người đang chấp hành hình phạt tù mà bị bệnh tới mức mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi thì căn cứ kết luận giám định pháp y hoặc giám định pháp y tâm thần, Tòa án có thể quyết định đưa người đó vào cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để bắt buộc chữa bệnh.

Đáng chú ý, quy định này cũng xác định rõ rằng thời gian bắt buộc chữa bệnh được trừ vào thời hạn chấp hành hình phạt tù.

Như vậy, thời gian người bị kết án phải điều trị bắt buộc vẫn được tính là thời gian đã chấp hành án phạt tù.

Theo hướng dẫn của TANDTC, nếu đến thời điểm hết thời hạn chấp hành án phạt tù mà người đó vẫn chưa khỏi bệnh thì Tòa án sẽ căn cứ điểm b khoản 2 Điều 44 Bộ luật Tố tụng hình sự để ra quyết định đình chỉ biện pháp bắt buộc chữa bệnh.

Điều này có nghĩa rằng khi thời hạn chấp hành án phạt tù đã kết thúc thì cơ sở pháp lý của việc tiếp tục áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong vụ án hình sự cũng chấm dứt.

Đây là hướng dẫn rất quan trọng trong thực tiễn bởi nhiều người nhầm tưởng rằng nếu chưa khỏi bệnh thì người bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh vẫn tiếp tục bị quản lý vô thời hạn theo quyết định của Tòa án hình sự.

Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành, biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong trường hợp này gắn liền với thời hạn chấp hành hình phạt tù. Khi hình phạt tù đã được xem là chấp hành xong thì Tòa án phải xem xét đình chỉ biện pháp bắt buộc chữa bệnh.
Trong thực tế, việc áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh thường cần xem xét nhiều yếu tố như:

  • Tình trạng bệnh lý thực tế;
  • Kết luận giám định pháp y tâm thần;
  • Khả năng nhận thức và điều khiển hành vi;
  • Thời hạn còn lại của hình phạt tù;
  • Quá trình điều trị tại cơ sở chữa bệnh.

Đây là những yếu tố đặc biệt quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người bị kết án.

Luật sư giỏi hình sự có vai trò rất quan trọng trong việc:

  • Theo dõi quá trình thi hành án hình sự;
  • Kiểm tra căn cứ áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh;
  • Đánh giá thời hạn chấp hành hình phạt tù;
  • Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị kết án;
  • Hỗ trợ gia đình thực hiện các thủ tục liên quan đến thi hành án và chữa bệnh bắt buộc.

Trong các vụ việc liên quan đến thi hành án hình sự và bệnh lý tâm thần, việc có luật sư tham gia hỗ trợ sẽ giúp đảm bảo việc áp dụng pháp luật được khách quan, đúng quy định và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người bị kết án.

LIÊN HỆ

Nếu quý khách hàng đang có nhu cầu tìm kiếm Luật sư giỏi hình sự tại Thành phố Hồ Chí Minh, đừng ngại liên hệ với đội ngũ Luật sư giàu kinh nghiệm của Công ty Luật Duật Vân để được hỗ trợ nhanh chóng, kịp thời theo thông tin liên hệ sau:

CÔNG TY LUẬT TNHH DUẬT VÂN