LUẬT SƯ DÂN SỰ GIỎI: TRANH CHẤP LỐI ĐI CHUNG LÀ TÀI SẢN CÔNG CÓ CẦN ĐỊNH GIÁ KHÔNG?

Trong thực tế hiện nay, tranh chấp lối đi chung là một trong những dạng tranh chấp đất đai xảy ra rất phổ biến, đặc biệt tại khu dân cư cũ, khu vực đất sử dụng lâu năm hoặc nơi có nhiều hộ gia đình sử dụng chung lối đi. Nhiều trường hợp một bên tự ý xây dựng vật cản, lấn chiếm hoặc khóa lối đi khiến các hộ liền kề phát sinh tranh chấp kéo dài.

Một trong những vấn đề pháp lý thường gây tranh cãi là: Nếu lối đi chung là tài sản công do Nhà nước quản lý thì khi giải quyết tranh chấp có cần định giá tài sản hay không?

Đây là nội dung rất quan trọng vì liên quan trực tiếp đến:

  • Chi phí tố tụng; 
  • Nghĩa vụ chịu án phí; 
  • Thời gian giải quyết vụ án; 
  • Việc xác định quan hệ pháp luật tranh chấp. 

Bài viết dưới đây của Công ty Luật Duật Vân sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định pháp luật và hướng giải quyết thực tiễn đối với tranh chấp lối đi chung là tài sản công.

Lối đi chung là gì?

Lối đi chung là phần diện tích được sử dụng chung để:

  • Đi lại; 
  • Kết nối các thửa đất; 
  • Phục vụ nhu cầu sinh hoạt chung của nhiều hộ dân. 

Lối đi chung có thể thuộc:

  • Quyền sử dụng chung của nhiều hộ gia đình; 
  • Hoặc là đất công do Nhà nước quản lý. 

Trong thực tế, tranh chấp thường phát sinh khi:

  • Một bên xây tường, dựng rào chắn; 
  • Tự ý sử dụng làm tài sản riêng; 
  • Cản trở việc đi lại của các hộ khác; 
  • Hoặc lấn chiếm một phần diện tích lối đi. 

Khi nào lối đi chung được xem là tài sản công?

Lối đi chung được xác định là tài sản công khi:

  • Được thể hiện trên bản đồ địa chính; 
  • Không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho cá nhân hoặc tổ chức; 
  • Thuộc quản lý của Nhà nước; 
  • Là phần giao thông công cộng hoặc hẻm đi chung. 

Ví dụ:

  • Hẻm công cộng; 
  • Đường nội bộ thuộc quản lý Nhà nước; 
  • Phần đất giao thông trên bản đồ địa chính. 

Trong trường hợp này: Không cá nhân nào có quyền sở hữu riêng đối với phần đất đó.

Tranh chấp lối đi chung là tài sản công có cần định giá không?

Theo hướng giải đáp hiện nay: Không cần định giá tài sản nếu tranh chấp chỉ liên quan đến việc sử dụng lối đi chung là tài sản công. Đây là điểm rất quan trọng trong thực tiễn tố tụng dân sự.

Vì sao không cần định giá?

Bởi vì trong trường hợp này:

  • Tòa án không giải quyết việc chia tài sản; 
  • Không xác định quyền sử dụng đất thuộc về ai; 
  • Không xác định giá trị tài sản để phân chia. 

Thay vào đó, Tòa án chủ yếu xem xét:

  • Có hành vi lấn chiếm hay không; 
  • Có cản trở quyền đi lại không; 
  • Có cần khôi phục hiện trạng ban đầu hay không. 

Do đó:

Việc định giá quyền sử dụng đất là không cần thiết.

Toà án sẽ giải quyết như thế nào?

Thông thường, nếu xác định lối đi là tài sản công thì Tòa án có thể:

  • Buộc tháo dỡ vật cản; 
  • Chấm dứt hành vi lấn chiếm; 
  • Khôi phục hiện trạng ban đầu; 
  • Bảo đảm quyền đi lại hợp pháp của các hộ dân. 

Ví dụ:

  • Buộc tháo hàng rào; 
  • Buộc tháo cổng chắn; 
  • Buộc di dời vật kiến trúc lấn chiếm lối đi. 

Đây là dạng tranh chấp rất phổ biến trong các vụ án dân sự hiện nay.

Án phí trong trường hợp này được tính thế nào?

Do không phát sinh việc:

  • Chia tài sản; 
  • Xác định giá trị quyền sử dụng đất; 
  • Hoặc phân chia quyền sở hữu; 

nên:

Án phí được xác định là án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch.

Hiện nay, mức án phí không có giá ngạch thường thấp hơn rất nhiều so với án phí có giá ngạch trong các vụ tranh chấp đất đai.

Khi nào vẫn cần định giá tài sản?

Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý. Dù lối đi là tài sản công, nhưng nếu phát sinh thêm các yêu cầu khác thì Tòa án vẫn có thể phải định giá.

Có yêu cầu bồi thường thiệt hại

Ví dụ:

  • Một bên yêu cầu bồi thường do bị cản trở việc kinh doanh; 
  • Yêu cầu bồi thường thiệt hại tài sản. 

Khi đó:

Tòa án có thể cần xác định giá trị thiệt hại.

Có yêu cầu hoàn trả chi phí

Ví dụ:

  • Một bên đã bỏ tiền cải tạo lối đi; 
  • Xây dựng công trình trên đất; 
  • Yêu cầu hoàn trả chi phí đầu tư. 

Khi đó:

Tòa án có thể định giá phần tài sản hoặc công trình liên quan.

Có tranh chấp về tài sản trên đất

Ví dụ:

  • Tranh chấp cổng; 
  • Tranh chấp tường rào; 
  • Tranh chấp công trình xây dựng trên lối đi. 

Khi đó:

Việc định giá có thể được thực hiện đối với phần tài sản tranh chấp.

Những khó khăn thường gặp trong tranh chấp lối đi chung

Các vụ tranh chấp lối đi thường kéo dài vì:

  • Không còn hồ sơ địa chính cũ; 
  • Người dân sử dụng đất lâu năm; 
  • Hiện trạng sử dụng thay đổi qua thời gian; 
  • Không xác định rõ đất công hay đất riêng; 
  • Các bên tự ý xây dựng công trình. 

Ngoài ra, nhiều trường hợp:

  • Hẻm đi chung hình thành tự phát; 
  • Không được cập nhật đầy đủ trên bản đồ địa chính. 

Điều này khiến việc giải quyết tranh chấp trở nên phức tạp hơn.

Vai trò của Luật sư tranh chấp đất đai trong tranh chấp lối đi chung

Một Luật sư tranh chấp đất đai có thể hỗ trợ khách hàng:

Xác định tình trạng pháp lý của lối đi

Luật sư sẽ kiểm tra:

  • Bản đồ địa chính; 
  • Hồ sơ quản lý đất; 
  • Tình trạng cấp giấy chứng nhận; 
  • Hiện trạng sử dụng thực tế. 

Thu thập chứng cứ

Luật sư dân sự giỏi sẽ hỗ trợ:

  • Trích lục hồ sơ địa chính; 
  • Xác minh quy hoạch; 
  • Thu thập tài liệu quản lý đất công. 

Tham gia giải quyết tranh chấp

Luật sư tố tụng dân sự có thể:

  • Soạn đơn khởi kiện; 
  • Tham gia hòa giải; 
  • Tranh tụng tại Tòa án; 
  • Bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho khách hàng. 

Một số lưu ý quan trọng khi tranh chấp lối đi chung

Nếu phát sinh tranh chấp lối đi, người dân nên lưu ý:

  • Không tự ý xây dựng hoặc rào chắn lối đi; 
  • Kiểm tra hồ sơ địa chính trước khi khởi kiện; 
  • Thu thập hình ảnh, tài liệu hiện trạng; 
  • Xác định rõ lối đi là đất công hay đất riêng; 
  • Hòa giải trước khi khởi kiện nếu cần thiết. 

Ngoài ra, nên tham khảo ý kiến của Luật sư giải quyết tranh chấp dân sự để tránh kéo dài thời gian giải quyết vụ án.

Kết luận

Theo hướng áp dụng hiện nay: Nếu lối đi chung được xác định là tài sản công do Nhà nước quản lý thì khi giải quyết tranh chấp, Tòa án không cần định giá tài sản.

Trong trường hợp này:

  • Tòa án chủ yếu xem xét việc tháo dỡ vật cản; 
  • Chấm dứt hành vi lấn chiếm; 
  • Khôi phục hiện trạng ban đầu của lối đi chung. 

Do không phát sinh việc chia tài sản hoặc xác định quyền sử dụng đất nên án phí được xác định là án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch.

Tuy nhiên, nếu phát sinh thêm yêu cầu về bồi thường thiệt hại, hoàn trả chi phí hoặc tranh chấp tài sản trên đất thì Tòa án vẫn có thể tiến hành định giá đối với phần tài sản liên quan.

LIÊN HỆ

Nếu quý khách hàng đang có nhu cầu tìm kiếm Luật sư dân sự giỏi hoặc Luật sư tranh chấp dân sự giỏi tại Thành phố Hồ Chí Minh, đừng ngại liên hệ với đội ngũ Luật sư của Công ty Luật Duật Vân để được hỗ trợ nhanh chóng, kịp thời theo thông tin liên hệ sau:

CÔNG TY LUẬT TNHH DUẬT VÂN