LUẬT SƯ GIỎI HÌNH SỰ: SỬ DỤNG MA TÚY SAU NGÀY 01/07/2025 CÓ BỊ TRUY CỨU TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ KHÔNG?

Việc bổ sung Tội sử dụng trái phép chất ma túy tại Điều 256a Bộ luật Hình sự là một trong những thay đổi đáng chú ý của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự có hiệu lực từ ngày 01/7/2025. Quy định này đã tạo ra nhiều tranh luận trong thực tiễn, đặc biệt liên quan đến việc xác định thời hạn áp dụng trách nhiệm hình sự đối với người sử dụng trái phép chất ma túy.

Nhiều người đặt ra câu hỏi: trường hợp người sử dụng trái phép chất ma túy sau ngày 01/7/2025 nhưng các thời hạn quản lý, cai nghiện hoặc điều trị nghiện đã được xác lập trước ngày 01/7/2025 thì có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 256a Bộ luật Hình sự, người sử dụng trái phép chất ma túy sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đang thuộc một trong các trường hợp sau:

  • Đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế;
  • Đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy;
  • Đang trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy và trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy;
  • Đang trong thời hạn 02 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế.

Theo giải đáp của Tòa án nhân dân tối cao tại Công văn 250/TANDTC-PC ngày 28/4/2026, trường hợp người sử dụng trái phép chất ma túy sau ngày 01/7/2025 mà vẫn đang trong một trong các thời hạn nêu trên thì vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội sử dụng trái phép chất ma túy theo Điều 256a Bộ luật Hình sự.

Đáng chú ý, TANDTC xác định rằng việc áp dụng Điều 256a không phụ thuộc vào việc các thời hạn quản lý, cai nghiện hoặc điều trị nghiện được xác lập trước hay sau ngày 01/7/2025.

Theo phân tích của TANDTC, nếu chỉ tính các thời hạn phát sinh sau ngày 01/7/2025 thì sẽ dẫn đến việc hiệu lực thực tế của Điều 256a bị lùi lại sau thời điểm Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự có hiệu lực thi hành. Điều này không phù hợp với mục đích ban hành của quy định mới.

Như vậy, chỉ cần người sử dụng trái phép chất ma túy thực hiện hành vi sau ngày 01/7/2025 và tại thời điểm đó vẫn đang trong một trong các thời hạn được quy định tại khoản 1 Điều 256a Bộ luật Hình sự thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, không phụ thuộc các thời hạn này được xác lập trước hay sau ngày luật có hiệu lực.

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng bởi nhiều người hiện nay vẫn cho rằng chỉ các trường hợp phát sinh quản lý sau ngày 01/7/2025 mới bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, hướng dẫn của TANDTC cho thấy phạm vi áp dụng của Điều 256a rộng hơn rất nhiều.

Trong thực tiễn điều tra và xét xử, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ cần làm rõ:

  • Thời điểm sử dụng trái phép chất ma túy;
  • Tình trạng cai nghiện hoặc quản lý sau cai nghiện;
  • Thời điểm bắt đầu và kết thúc các thời hạn theo luật định;
  • Việc tự ý chấm dứt cai nghiện hoặc điều trị nghiện;
  • Các tài liệu quản lý hành chính liên quan.

Việc xác định đúng các yếu tố này có ý nghĩa quyết định trong việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người sử dụng trái phép chất ma túy.

Luật sư giỏi hình sự có vai trò rất quan trọng trong việc:

  • Kiểm tra căn cứ áp dụng Điều 256a Bộ luật Hình sự;
  • Đánh giá thời hạn quản lý, cai nghiện và điều trị nghiện;
  • Kiểm tra tính hợp pháp của tài liệu, hồ sơ quản lý;
  • Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị can, bị cáo;
  • Đề nghị áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự phù hợp.

Do đây là quy định mới nên trên thực tế vẫn có thể phát sinh nhiều cách hiểu và áp dụng khác nhau. Vì vậy, người bị buộc tội hoặc gia đình nên chủ động liên hệ luật sư ngay từ giai đoạn đầu để được hỗ trợ pháp lý kịp thời.

LIÊN HỆ

Nếu quý khách hàng đang có nhu cầu tìm kiếm Luật sư giỏi hình sự tại Thành phố Hồ Chí Minh, đừng ngại liên hệ với đội ngũ Luật sư giàu kinh nghiệm của Công ty Luật Duật Vân để được hỗ trợ nhanh chóng, kịp thời theo thông tin liên hệ sau:

CÔNG TY LUẬT TNHH DUẬT VÂN