LUẬT SƯ GIỎI HÌNH SỰ: KHÔNG CÓ QUYẾT ĐỊNH CAI NGHIỆN TỰ NGUYỆN CÓ BỊ XỬ LÝ THEO ĐIỀU 256A BLHS?

Điều 256a Bộ luật Hình sự về Tội sử dụng trái phép chất ma túy là quy định mới có hiệu lực từ ngày 01/7/2025 và đang được đặc biệt quan tâm trong thực tiễn áp dụng pháp luật. Một trong những vấn đề phát sinh nhiều tranh luận hiện nay là trường hợp người nghiện ma túy đăng ký cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế nhưng không có quyết định cai nghiện ma túy tự nguyện của Chủ tịch UBND cấp xã thì có bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy hay không?

Đây là vấn đề rất quan trọng bởi việc có hay không có quyết định cai nghiện tự nguyện là căn cứ trực tiếp ảnh hưởng đến trách nhiệm hình sự của người sử dụng trái phép chất ma túy.

Theo giải đáp của Tòa án nhân dân tối cao tại Công văn 250/TANDTC-PC ngày 28/4/2026, trường hợp người sử dụng trái phép chất ma túy không có Quyết định cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng của Chủ tịch UBND cấp xã thì không có cơ sở xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội sử dụng trái phép chất ma túy theo Điều 256a Bộ luật Hình sự.

Theo quy định tại Điều 30 Luật Phòng, chống ma túy năm 2021 và Điều 30 Nghị định số 116/2021/NĐ-CP ngày 21/12/2021 của Chính phủ, người nghiện ma túy đăng ký cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế bắt buộc phải có quyết định cai nghiện ma túy tự nguyện của Chủ tịch UBND cấp xã.

Quyết định này được xem là căn cứ pháp lý xác định người đó đã hoặc đang tham gia cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng.

Như vậy, nếu người sử dụng trái phép chất ma túy không có quyết định này thì không đủ căn cứ để xác định họ thuộc trường hợp đang trong thời hạn cai nghiện theo quy định tại khoản 1 Điều 256a Bộ luật Hình sự.

Đây là hướng dẫn có ý nghĩa rất quan trọng trong thực tiễn bởi hiện nay nhiều trường hợp người nghiện ma túy có đăng ký điều trị hoặc tham gia cai nghiện trên thực tế nhưng chưa hoàn tất đầy đủ thủ tục hành chính theo quy định pháp luật.

Nếu không làm rõ yếu tố này, cơ quan tiến hành tố tụng có thể áp dụng sai căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trong quá trình điều tra và xét xử các vụ án liên quan đến Điều 256a Bộ luật Hình sự, cơ quan tố tụng cần xem xét đầy đủ:

  • Có hay không quyết định cai nghiện tự nguyện;
  • Thời điểm ban hành quyết định;
  • Thời gian cai nghiện hoặc điều trị nghiện;
  • Hồ sơ quản lý người nghiện ma túy;
  • Việc sử dụng trái phép chất ma túy diễn ra trong thời gian nào.

Đây là những tài liệu có ý nghĩa quyết định trong việc xác định người sử dụng trái phép chất ma túy có thuộc trường hợp bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không.

Trong thực tế, nhiều người và gia đình thường không hiểu rõ các điều kiện pháp lý liên quan đến quyết định cai nghiện tự nguyện. Điều này có thể dẫn đến việc bị áp dụng biện pháp tố tụng hoặc xử lý hình sự không phù hợp.

Luật sư giỏi hình sự có vai trò rất quan trọng trong việc:

  • Kiểm tra điều kiện áp dụng Điều 256a Bộ luật Hình sự;
  • Đánh giá hồ sơ cai nghiện và quản lý người nghiện ma túy;
  • Kiểm tra tính hợp pháp của quyết định hành chính liên quan;
  • Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị can, bị cáo;
  • Đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng xem xét đúng căn cứ pháp luật.

Do đây là quy định mới nên thực tiễn áp dụng vẫn có thể phát sinh nhiều cách hiểu khác nhau. Vì vậy, người bị buộc tội hoặc gia đình nên chủ động liên hệ luật sư ngay từ giai đoạn đầu để được hỗ trợ pháp lý kịp thời.

LIÊN HỆ

Nếu quý khách hàng đang có nhu cầu tìm kiếm Luật sư giỏi hình sự tại Thành phố Hồ Chí Minh, đừng ngại liên hệ với đội ngũ Luật sư giàu kinh nghiệm của Công ty Luật Duật Vân để được hỗ trợ nhanh chóng, kịp thời theo thông tin liên hệ sau:

CÔNG TY LUẬT TNHH DUẬT VÂN